NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG TỔN THƯƠNG DA VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN Ở NGƯỜI LAO ĐỘNG TIẾP XÚC TRỰC TIẾP TNT TẠI MỘT SỐ CƠ SỞ SẢN XUẤT QUỐC PHÒNG, GIAI ĐOẠN 2023-2025 - Đặng Ngọc Hà; Nguyễn Tất Thắng; Nguyễn Thị Hoa; Lê Đình Phúc; Lương Minh Tuấn (Tạp chí Y học Quân sự, 2026)
Mục tiêu: Đánh giá thực trạng tổn thương da và một số yếu tố liên quan ở người lao động tiếp xúc trực tiếp Trinitrotoluen (TNT) tại một số cơ sở sản xuất quốc phòng, giai đoạn 2023-2025. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu hồi cứu, mô tả cắt ngang 353 người lao động và 42 mẫu quan trắc môi trường làm việc tại một số cơ sở sản xuất quốc phòng sử dụng TNT, khám bệnh nghề nghiệp tại cơ sở lao động, từ tháng 11/2023-12/2025; khám đánh giá tình trạng tổn thương da tại bệnh viện chuyên khoa. Quan trắc một số yếu tố môi trường lao động liên quan đến TNT theo tiêu chuẩn QCVN 03: 2019/BYT. Kết quả: Tỉ lệ tổn thương da ở người lao động tiếp xúc trực tiếp với TNT là 4,2% với rối loạn sắc tố da 46,7%, viêm da tiếp xúc 40,0% và vàng da vùng tiếp xúc 20,0%; tổn thương cơ bản của viêm da tiếp xúc cấp và bán cấp 83,3%, tổn thương mạn tính lichen hóa 50,0%; vị trí tổn thương chủ yếu ở chi trên hoặc chi dưới 93,3%. TNT niệu dương tính chiếm 26,7%, Methemoglobin máu ≥ 1,5% chiếm 53,3%. Tỉ lệ mẫu TNT không đạt QCVN 03:2019/BYT dao động từ 78,6-94,4%, nồng độ TNT trung bình các năm đều vượt giới hạn cho phép ≤ 0,1 mg/m³. Nhóm có tổn thương da có tuổi trung vị cao hơn nhóm không tổn thương da (48,0 tuổi so với 42,0 tuổi, p = 0,001). Tỉ lệ tổn thương da tăng theo tuổi nghề: 2,3% ở nhóm < 10 năm, 8,2% ở nhóm 10-19 năm và 13,6% ở nhóm ≥ 20 năm. Nhóm tuổi nghề 10-19 năm và ≥ 20 năm có khả năng tổn thương da cao hơn nhóm < 10 năm, với OR lần lượt là 3,761 và 6,632. Nhóm tổn thương da có trung vị nồng độ Methemoglobin máu là 1,51% (0,91-1,59) cao hơn so với nhóm không có tổn thương da là 0,86 % (0,74-1,00). Chưa ghi nhận mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa giới tính, chức danh nghề, kết quả xét nghiệm TNT niệu với tình trạng tổn thương da. Kết luận: Tỷ lệ tổn thương da ở người lao động tiếp xúc TNT tuy chiếm tỷ lệ không cao nhưng có biểu hiện đa dạng. Môi trường lao động còn nguy cơ phơi nhiễm TNT vượt giới hạn cho phép. Nguy cơ tổn thương da có xu hướng tăng theo tuổi đời, tuổi nghề và liên quan với nồng độ Methemoglobin tăng.